Term Project

 

Definition and History of Ergonomics

5 Fundamental Fallacies

The Closed Loop System

Definition of Anthropometrics

Definition of Kinaesthesia

Definition of Criterion, Constraint, Empathy

4 Cardinal Constraints of Anthropometrics

Types of anthropometric Data

Definition and Types of Work

Types of Muscular Work

What is Muscular Endurance and Types of it

Muscular strength

Factors affecting Muscular Endurance and Strength

Types of work

Types of Work pauses

The Physical changes you go through Muscular Work

Anthropometric Body List

Types of Anthropometric Data

/uploads/files/file/LECTURE%20NOTES%20FOR%20MIDTERM%20INAR%20122%20ERGONOMICS.pptx

FOR THE FINAL EXAM

IF YOU WANT TO GET A GOOD GRADE, YOU MUST KNOW THE ANSWERS TO THE FOLLOWING QUESTIONS:

  • DEFINITION OF ERGONOMICS
  • 5 FUNDAMENTAL FALLACIES
  • PRECAUTIONS TO BE TAKEN IN BATHROOMS
  • KITCHEN TRIANGLE
  • 7 PRINCIPLES OF UNIVERSAL DESIGN
  • TYPES OF DISABILITIES
  • AIDS FOR THE DISABLED

Lecture Notes

INTRODUCTION:

uploads/files/file/INAR%20122%20ERGONOMICS%20INTRODUCTION%202011.ppt

 

uploads/files/file/INAR%20122%20ERGONOMICS%20ANTHROPOMETRY%20LESSON%202%202011.ppt

 

uploads/files/file/INAR%20122%20ERGONOMICS%20KINAESTHESIA%20LESSON%203%202011.ppt

2.4.2013 lecture notes:

uploads/files/file/HERKES%20ICIN%20TASARIM%20H%20DEMIRKAN.docx

 

19.3.2013 lecture notes:

uploads/files/file/INAR%20122%20ERGONOMICS%20KINAESTHESIA%20LESSON%203%202011.ppt 

 uploads/files/file/INAR%20122%20ERGONOMICSWORK%202011.ppt

 

Reading Assignment

襤NSANIN PS襤KOLOJ襤K YAPISI VE ERGONOM襤

Salih GÜNEY Yrd.Doç.Dr.ö.Bnb. K

Kara Harp Okulu Davran覺 Bilimleri Öretim Üyesi.

     ÖZET :

 

      Çal覺ma yaam覺nda insan, yarat覺c覺l覺覺 ve yap覺c覺l覺覺 sayesinde çeitli

fonksiyonlar覺 yapan ve kontrol eden bir eleman olarak yer al覺r. Ancak insan覺n

görevlerini istenilen biçimde yerine getirebilmesi birçok faktöre bal覺d覺r. 襤te

ergonominin temel amac覺, bu faktörleri inceleyerek insan覺n iine uyumunu salamak için gerekli olan bütün artlar覺 belirlemektir. 襤nsan覺n iine uyumunu veya iin insana uyumunu salamak için, çal覺ma ortam覺n覺n, makinalar覺n, çal覺ma çevresinin, çal覺ma yöntem, kapsam ve süresinin analiz edilerek uygun bir biçimde düzenlenmesi gerekir. Bu durum igörenin hem moralini hem de verimliliini yükseltir. 

     G襤R襤: 

      Teknoloji alan覺ndaki h覺zl覺 ilerleme, ürünlerin sürekli gelitirilmesine,

iletmelerdeki faaliyetlerin yeniden düzenlenmesine ve teknik sistemin sosyal

sisteme uygun olarak dizayn edilmesine yol açm覺t覺r. Bu sürekli yenileme ve

gelime içerisinde insan unsurunun yetersiz kalmamas覺 ve insan becerilerinden azami düzeyde yararlanmak için uzmanlar insanlar覺n bireysel özellikleri ve yetenekleri konusunda sürekli arat覺rmalar yapm覺t覺r.

      Ergonomi, i görenle ii aras覺nda dengeli ve uyumlu bir iliki kurmaya

çal覺arak, bir taraftan üretimde bir art覺覺 hedeflemekte, dier taraftan çal覺an

i görenin bedensel ve ruhsal sal覺覺n覺 korumay覺 hedeflemektedir. Bu konuda

uzmanlar覺n yapt覺klar覺 bütün arat覺rmalarda, ie uygun personel al覺nd覺覺nda, hem çal覺anlar覺n veriminin yüksek olduu, hem de onlar覺n bedensel ve ruhsal aç覺dan y覺pranmad覺klar覺 görülmütür.

Amac覺m覺z; 襤NSAN - MAK襤NA - ÇEVRE uyumu salanmaya çal覺覺l覺rken en önemli

eleman覺n insan olduunu ve iyerlerinde ergonomik çal覺malar yap覺l覺rken insan覺n psikolojik yap覺s覺n覺n ihmal edilmemesi gerektiini vurgulamakt覺r.

 

     I- ERGONOM襤

襤nsanlar ve toplumlar varl覺klar覺n覺 devam ettirmek ve güçlü hale gelmek

için sürekli birtak覺m faaliyetlerde bulunmaktad覺rlar. Bu faaliyetler << i >>

olarak tan覺mlanmaktad覺r. 襤nsanlar覺n baar覺l覺 olmalar覺 için bu faaliyetlerin

bilimsel olarak incelenmesi gerekmektedir. Bu nedenle günümüzde uzmanlar, çal覺ma hayat覺n覺n bilimsel olarak incelenmesini yasal bir zorunluluk haline getirilmesi çabas覺 içindedirler.

襤NSAN - MAK襤NA - ÇEVRE ilikisine önem verilmesi insanlar覺n üretkenliini

olumlu yönde etkiledii yap覺lan arat覺rmalarla dorulanm覺t覺r.Bu nedenle

insan - makina - çevre ilikisinin rasyonel olarak ele al覺nmas覺 yeni bir bilimin yani ERGONOM襤' nin domas覺na yol açm覺t覺r.

     A-ERGONOM襤N襤N B襤R B襤L襤M OLARAK DOUU

      Ergonomi alan覺nda ilk çal覺malar 18. nci yüzy覺l覺n ikinci yar覺s覺nda

gelitirdii "襤 DÜZEN襤 " anlay覺覺 ile F.W. Taylor yapm覺t覺r. Taylor, insanlar覺n daha verimli çal覺malar覺 için birtak覺m teoriler gelitirmitir. Daha sonra mühendis olan Gilbert ile psikolog olan einin gelitirdii 襤 VE ZAMAN ETÜDÜ ile Douglas'覺n gelitirdii i s覺ras覺nda enerji tüketimini önlemeyi esas alan OKS襤JEN TÜKET襤M襤 metodlar覺 ergonomi biliminin gelimesinde önemli katk覺lar覺 olan ilk çal覺malar olmutur. Ergonominin bir bilim olarak domas覺nda uygulamal覺 psikoloji uzmanlar覺n覺n çal覺malar覺 ve eserleri oldukça etkili olmutur. Munsterberg'in 1913 y覺l覺nda yay覺nlad覺覺 " Endüstriyel Etkinliklerde Psikoloji" adl覺 eseri ile Cambridge Üniversitesinin 1921 y覺l覺nda yapt覺覺 çal覺malar ergonomi biliminin domas覺nda önemli rol oynam覺t覺r ( ).

Ergonomi görüü, 1. nci Dünya Sava覺 s覺ras覺nda silah sistemlerini gelitirmek amac覺yla yapt覺覺 çal覺malar nedeniyle daha çok önem kazanmaya balad覺. Sava sonras覺 çok youn derecede üretim gerektiren, tar覺m, yönetim ve endüstri alan覺nda ergonomik uygulmalar覺n balamas覺 olaan üstü bir eydi.

Toplumsal ve ekonomik hayattaki ilerlemeler, mühendislik ve gelime

programlar覺n覺n önemli bir görünüü oldu ( ).襤kinci dünya sava覺ndan sonra bilim adamlar覺 sava teknolojisinde büyük lerlemeler kaydettiler. Ancak ikinci dünya sava覺n覺n içinde yer alan ülkeler gelitirilen sava silahlar覺n覺 çok önemseyerek esas önemli olan 襤NSAN faktörünü ihmal etmilerdir. Dolay覺s覺yla silah kullan覺m覺nda insan-makina sistemine önem verilmediinden birçok insan ve malzeme bou bouna heba olmutur. Sonuçta 襤NSAN - MAK襤NA bütünlüünün önemli olduu düüncesi önem kazand覺.

Ergonomi alan覺ndaki çal覺malar ve bilgiler,ilk zamanlar bütünlük arzetmiyordu. Ancak psikolog K.F.H.Murrel' in büyük çabalar覺 sonucu bu konudaki tüm çal覺malar bir bütünlük içinde deerlendirilmeye baland覺 (1949). Hatta ERGONOM襤 kavram覺 ilk defa Murrel taraf覺ndan önerilerek kullan覺lmaya  balanm覺t覺r. 1949 y覺l覺ndan sonra ergonomi konusu daha geni boyutlarda ele al覺nmaya balanm覺t覺r. Bunda Ergonomi Arat覺rmalar覺 Konseyinin kurulmas覺n覺n özellikle 1961 y覺l覺nda Stockholme'de kurulan Uluslararas覺 Ergonomi Cemiyetinin büyük katk覺s覺 olmutur ( ).

Ülkemizde ergonomi bilimi yeni yeni tan覺nmaya balanm覺t覺r. Bunda baz覺 kurum ve kurulular覺n ( Ankara Üniversitesi Ziraat Fakültesi, 襤stanbul Teknik Üniversitesi, Orta Dou Teknik Üniversitesi, Dokuz Eylül Ünivesitesi, Çal覺ma Bakanl覺覺, Milli Prodüktivite Merkezi, Türk Mühendis ve Mimar Odalar覺 Birlii..) ortak çabalar覺 ile baz覺 uzmanlar覺n ( Kaday覺fç覺lar, Dinçer, C.Erkan, N.Erkan, A.F.Özok, G.襤ncir..) çal覺malar覺 önemli rol oynam覺t覺r.

B-ERGONOM襤 KAVRAMI VE TANIMI

Ergonomi kavram覺 Yunanca olan Ergon (i) ve Nomos (kural yasa) kelimelerinin birlemesiyle üretilmitir. Bu kavram ile çal覺anlar覺n görünüü simgelenmeye çal覺覺lm覺t覺r ( ). Bu kavramla u sonuca var覺lmak istenmektedir; çal覺an覺 belli bir eitimden geçirdikten sonra ie uygun hale getirmek veya çal覺ma ortam覺n覺 ve ii, çal覺an覺n ihtiyaç ve yeteneklerine göre uygun hale getirmek. Ergonomi, insan çal覺mas覺n覺n bilimidir. Yani, insan覺n kendine özgü kiisel özelliklerini ve yeteneklerini arat覺rarak iin insana uygun hale getirmesini salayan bir bilimdir ( ). Ergonominin endüstrideki tam anlam覺 " 襤 PRENS襤PLER襤 "dir ( ). Yani bireyin zihinsel ve fiziksel aç覺dan tam olarak rahat çal覺abilmesi için gerekli tüm imkanlar覺 salayarak en iyi sonucu elde etmeye çal覺mak endüstrideki ergonominin tam kar覺l覺覺d覺r. Bu tan覺mdan dolay覺 baz覺 bilim adamlar覺 ergonomi kavram覺 yerine " 襤nsan mühendislii " (HumanEngineering ) kavram覺n覺 kullanmay覺 tercih etmektedir.

Ergonomi, insan覺n iine en iyi ekilde ayarlanmas覺n覺 salamak için mühendislik bilimleri ile insan覺n biyolojik yap覺s覺n覺 inceleyen bilimlerin birbirleriyle balant覺l覺 olarak uygulanmas覺d覺r ( ). Bu tan覺ma göre insan覺n biyolojik ve fiziksel özellikleri dikkate al覺narak iyerinin ve makinalar覺n dizayn edilmesi gerekir.

Ergonomi geni olarak öyle tan覺mlanm覺t覺r; ,çal覺anlar覺n biyolojik, psikolojik özelliklerini ve yeteneklerini dikkate alarak, 襤NSAN - MAK襤NA- ÇEVRE uyumunun doal ve teknolojik yasalar覺n覺 belirleyen, birden fazla disiplini kapsayan bir bilim dal覺d覺r ( ). Bu tan覺mda k覺saca u vurgulanm覺t覺r; i ve i ortam覺n覺n bireyin zihinsel ve bedensel kapasitesine göre ayarlanmas覺d覺r.

Ergonomi konusunda yap覺lan tan覺mlar覺 dikkate alarak öyle bir tan覺m yapabiliriz. Ergonomi, insan-makina ve i çevresindeki ilikinin bilimsel olarak ele al覺nmas覺 ve verimliliin art覺r覺lmas覺d覺r.

C-ERGONOM襤 B襤L襤M襤N襤N DAVRANI B襤L襤MLER襤 襤LE OLAN 襤L襤K襤S襤

Çal覺anlar覺n i ve i ortam覺na uyumu demek,hem çal覺anlar覺n örgütün hem de örgütün çal覺anlar覺n ihtiyaçlar覺n覺 kar覺lamas覺 demektir. Bireylerin i ortam覺na uyumunu salamak için onlar覺n yetenek, ihtiyaç ve baz覺 davran覺sal özelliklerinin bilinmesi gerekir. Çünkü igörenler çal覺ma ortam覺na farkl覺 kültürlerden gelirler ve farkl覺 kiilik özelliklerine de sahiptirler. Ayr覺ca iin gerektirdii baz覺 yetenek ve maharetlere de igörenlerin sahip olmas覺 istenir.

Ergonominin iki temel amac覺 vard覺r:

-- Belli bir eitimden geçen kiinin iine ve i ortam覺na uyumunu salamak,

--襤in ve i ortam覺n覺n teknik ve organizasyon olarak kiinin ihtiyaçlar覺na,

yeteneklerine veya güçsüz ve çaresiz kald覺覺 yerlere uygunluunu salamak.

Egonominin bu iki temel amac覺 dikkate al覺nd覺覺nda Davran覺 Bilimleri ile yak覺ndan ilikili olduu görülmektedir. Çünkü her iki bilimde de temel öe 襤NSANDIR.

Amaç insan覺n iinde tatmin olmas覺 ve veriminin yükseltilmesidir. Davran覺

bilimlerine göre bir birey ölçülebilir baz覺 özelliklere sahipse bu kiinin baz覺

davran覺lar覺n覺 önceden tahmin etmek mümkündür. Dolay覺siyle bireylerin

özelliklerinin bilinmesi onlar覺n hangi alanlarda ve ilerde baar覺l覺 olacaklar覺n覺

ve hangi tür davran覺lar覺 gösterebileceklerini tahmin etmek mümkündür. Davran覺 bilimlerinde baz覺 testlerden ( yetenek, mesleki ve kiilik testleri gibi)

faydalanarak insanlar覺n davran覺lar覺 önceden tahmin edilebilmektedir. Davran覺

bilimleri sayesinde igörenlerin özellikleri belirlendiine göre hangi çal覺ma

ortam覺nda olursa olsun bir grubun verimliliini, yarat覺c覺l覺覺n覺 ve moralini

art覺racak artlar覺 belirlemek mümkündür. Ergonominin amac覺 da bireyin moralini ve yarat覺c覺l覺覺n覺 art覺rarak en yüksek verimi elde etmek olduuna göre her iki bilim aras覺nda çok yak覺n iliki vard覺r. Özellikle ergonomi, davran覺 bilimlerinden her alanda yararlanmak zorundad覺r. Çünkü ergonomi öncelikle bireyi çok iyi tan覺mak mecburiyetindedir. Bireyi tan覺ma konusunda en büyük destekleyicisi ise davran覺 bilimleridir. Bireyi tan覺d覺ktan sonra çal覺ma ortam覺n覺 ve makineleri ona göre dizayn etmek hem çal覺anlar覺n moralini hem de i verimini oldukça yükseltir.

II- 襤NSANIN PS襤KOLOJ襤K YAPISI VE ERGONOM襤

A-襤nsan覺n Psikolojik Yap覺s覺na Etki Eden Örgüt 襤çi ve Örgüt D覺覺 Faktörler

Ergonominin igören ile i ve i ortam覺 aras覺ndaki uyumu salamada

sadece teknik düzenlemeye a覺rl覺k vermesi yeterli deildir. Bu düzenlemenin

yan覺nda belki de bundan daha da önemli olan igörenin psikolojik yap覺s覺n覺n

dikkate al覺narak ie uyumunun salanmas覺 gerekmektedir. Çünkü bütün

örgütler insan unsuruna önem verdikleri müddetce varl覺覺n覺 devam

ettirebilirler.襤nsan Psikolojik yönden tatmin edildii müddetçe iletmelerin veya

kurumlar覺n verimlilii artacakt覺r. 襤nsan psikolojik yönden tatmin edilmedii

takdirde örgüt içinde sürekli problem yaratan bir unsur olarak varl覺覺n覺 devam

ettirir. Bu durum ise örgütün verimliliini olumsuz yönde etkiler. K覺saca i ve

iyerinin düzenlenmesinde bireyin psikolojik yap覺s覺da dikkate al覺n覺rsa örgüt içi

tüm ilikiler ve iin yap覺lmas覺 istenilen düzeyde olur. Böylece ergonomik

aç覺dan beklenen sonuç daha kolay ve k覺sa sürede elde edilmi olur.

 

1. ÖRGÜT DII FAKTÖRLER.

Çal覺ma ortam覺nda igörenleri etkileyen faktörler sadece örgütten

kaynaklanmaz. Ayn覺 zamanda örgüt d覺覺 faktörler de çal覺anlar覺 olumsuz yönde

etkiler. Çal覺anlar覺 olumsuz yönde etkileyen örgüt d覺覺 faktörlerden baz覺lar覺

unlard覺r:

 

-- Çal覺anlar覺n   yak覺nlar覺n覺n   hastalanmas覺   veya   ölümü   nedeniyle oluan  üzüntüler,

-- Aile içi sorunlar,

-- Ekonomik zorluklar,

-- Ula覺m problemleri,

-- Bireysel rahats覺zl覺klar.

 

Yukar覺da s覺ralad覺覺m覺z faktörler igörenlerde k覺zg覺nl覺k,öfke, üzüntü, isteksizlik

ve ilgisizlik yaratarak onlar覺n verimli bir ekilde çal覺mas覺n覺 engeller. Eer

örgüt d覺覺 faktörlerin etkileri giderilmezse çal覺anlar psikolojik aç覺dan ruhsal

bir çöküntü içine girer ve hem kendilerini hem çal覺ma arkadalar覺n覺 hem de

igörenleri üzecek bir çok kazaya neden olabilirler. ( 襤görenleri olumsuz yönde

etkileyen bu faktörlerin etkisini azaltmak veya ortadan kald覺rmak için her

iletmede mutlaka bir psikoloun görev almas覺 yasalarla zorunlu hale

getirilmelidir).

 

2. ÖRGÜT 襤Ç襤 襤NSAN 襤L襤K襤LER襤

Her örgüt insan ihtiyaçlar覺n覺 kar覺lamak amac覺yla kurulur ve yine insan

çabas覺yla amac覺na ula覺r. Bu nedenle çal覺ma hayat覺nda öncelikle insan üzerinde durulmal覺 ve onun davran覺lar覺n覺 etkileyen faktörlerin hepsi bilinmeldir.

Son y覺llarda iletmelerde yap覺lan çal覺malar覺n önemli bir bölümünü örgüt içi

insan ilikilerinin düzenlenmesi oluturmaktad覺r. 襤görenler çal覺ma ortam覺nda

istedikleri gibi hareket edemezler. Onlar覺n davran覺lar覺n覺 s覺n覺rlayan baz覺 kurallar

vard覺r. Ayr覺ca çal覺ma s覺ras覺nda da igörenlerin uymas覺 gereken baz覺 ergonomik kurallar vard覺r. Konulan bu kurallar çal覺anlar覺n güvenlii içindir. 襤letmelerde konulan kurallarla,bireylerin kiisel özellikleri ile yetenekleri aras覺nda yak覺n bir iliki vard覺r. Bu nedenle örgüt içi balant覺lar覺 düzenlemek isteyen her yönetici bu ilikiyi dikkate almak zorundad覺r.Baka bir deyile, her yönetici igörenlerin sosyal, politik ve psikolojik yönlerini çok iyi deerlendirerek, örgüt içi insan ilikilerini en verimli düzeye getirmelidir. Örgüt içi insan ilikileri düzenlenirken bireylerin birbirlerini etkilemesi hususu da dikkate al覺nmal覺d覺r. Çünkü örgüt içinde farkl覺 statülerde ve farkl覺 kültürel ortamlardan gelen insanlar覺n uyum içinde çal覺malar覺 örgütün verimlilii için temel artt覺r. Bu nedenle her örgüt kendine özgü bir kültür birlii projesi gelitirmelidir. Bu proje sayesinde hem bireysel amaçlar覺n gerçekletirilmesi hem de örgüt amac覺n覺n gerçekletirilmesi için bir araya gelen igörenler aras覺nda bir kültür birlii salanm覺 olur. Örgüt kültürü, payla覺lan inançlar ve deerler olmakla beraber, igörenlerin nas覺l davranacaklar覺n覺 belirlemede de önemli bir araçt覺r ( ). Yani örgüt kültürü, çal覺anlar覺n ortak hareket etmelerini salayan ve bu yolla örgüt içi düzenlilii oluturan etkili bir faktördür. Bu nedenle ergonomik çal覺malarda örgüt kültürü ihmal edilmemesi gereken önemli bir konudur. Örgüt içi insan ilikilerinin önemli bir yönünü de AST ÜST ilikisi oluturmaktad覺r. 襤görenlerle dorudan iliki içinde bulunan amirlerin insan ilikileri konusunda belli bir eitimden geçirilmeleri gerekir. Yani, amirler insan ilkileri konusunda gerekli olan bilgi ve beceriye sahip olmal覺d覺rlar. Netice olarak iletmelerde ergonomik çal覺malar yap覺l覺rken örgüt içi insan ilikilerinin baz覺 temel prensiplerle düzenlenmesi bireyin psikolojik yap覺s覺n覺 olumlu yönde etkiler.

 

3- 襤YER襤NDE 襤GÖRENLER襤N ÇALIMA B襤Ç襤MLER襤

襤görenlerin psikolojik yap覺s覺n覺 etkileyen önemli faktörlerden birisi de onlar覺n

iyerindeki çal覺ma biçimleridir. 襤yerlerinde iki tür çal覺ma biçimi vard覺r.

Birincisi; bireysel çal覺ma, ikincisi; ekip çal覺mas覺d覺r. Bireysel çal覺ma daha çok yap覺lan iin özelliinden kaynaklanmaktad覺r. Bu çal覺ma biçiminin hem olumlu hem de olumsuz yönleri vard覺r. Eer i bireysel çal覺may覺 zorunlu k覺l覺yorsa veya birey yanl覺z çal覺maktan holan覺yorsa bireysel çal覺ma verimlilii olumlu yönde etkiler. Eer birey tek ba覺na çal覺maktan holanm覺yorsa ve siz onu yaln覺z ba覺na çal覺maya yöneltirseniz kii iinden zevk almaz ve dolay覺s覺yla verimi de düük olur. Ayn覺 zamanda bu durum bireyin psikolojik yap覺s覺n覺 da olumsuz yönde etkiler. Ekip çal覺mas覺 hem iin belli bir düzen içinde yap覺lmas覺n覺 hem de igörenler aras覺ndaki sosyal dayan覺may覺 salamas覺 bak覺m覺ndan üzerinde önemle durulmas覺 gereken bir husustur. Bu nedenle iletmelerde görev alan ve ergonomik düzenlemeye inanan yöneticilerin temel görevlerinden biri de her igöreni bilinen özellikleri dorultusunda uygun bir sosyal yap覺 ve i ortam覺na yerletirmektir. Tabii bunun için de igörenleri ie almadan önce onlar覺n kiilik özellikleri ile yeteneklerini tespit etmek için gerekli testleri uygulamas覺 gerekir. Ekip çal覺mas覺 igörenleri hem maddi hem de manevi yönden doyuma ulat覺r覺r. 襤görenler çal覺ma ortam覺nda tek ba覺na yapamad覺klar覺 ileri dier igörenlerin yard覺m覺yla kolayca yaparlar. Ayr覺ca ekip çal覺mas覺nda her igören ayn覺 oranda üretime katk覺da bulunur. Bunun yan覺nda ekip içinde bilgi al覺 verii yap覺larak mesleki ve sosyal yönden bilinçlenmi olurlar. 襤görenler ekip çal覺mas覺 s覺ras覺nda bazen sorun dinleyici bazen de sorun anlat覺c覺 durumuna geçerek hem kendisinin hem de bakalar覺n覺n psikolojik yönden rahatlamas覺n覺 salarlar. Netice olarak ekip çal覺mas覺 düzenli olduu taktirde i görenlerin ie uyumlar覺 daha kolay olur.

 

4- ÇALIMA ORTAMI VE ARTLARI

襤görenler kendilerini rahat hissetikleri çal覺ma ortam覺 ve koullar覺nda daha çok üretken olurlar. Çal覺ma ortam覺 ve artlar覺n覺n kötü olmas覺 igörenleri psikolojik yönden etkileyerek verimli olmalar覺n覺 engeller. Son zamanlardaki ergonomik çal覺malar daha çok iin insana uyumu noktas覺nda younlam覺t覺r. Çünkü tüm ergonomik bilgiler balang覺çta igörenlerin verimliliini deil daha çok onlar覺n sal覺kl覺 ve insanca çal覺mas覺n覺 hedeflemektedir. Yani iin psiik aç覺dan igörenler için nas覺l daha uygun hale getirilebilir noktas覺 günümüzde daha çok önem kazanm覺t覺r.

Bu nedenle ergonomistler, i geniletme, i zenginletirme, i deitirme ve özel çal覺ma gruplar覺 oluturma gibi konular üzerinde durmaya balam覺lard覺r. 襤letmelerde çal覺anlar üzerinde önemli etkileri olan faktöreleri u bal覺klar alt覺nda s覺ralayabiliriz:

--Çal覺ma ortam覺n覺n uygunluu ( iyerinin ayd覺nl覺覺, s覺cakl覺覺, genilii,

havaland覺rma sistemi vs. ).

-- 襤yerindeki   sosyal   çevre ( igörenlerin   birbirleriyle   ilikide bulunmas覺n覺

salayan çevre ).

-- 襤 sistemi, iin kolay ve rahat yap覺lmas覺       için   uygun bir    yerleme tarz覺.

-- Makina sistemi ve dizayn覺, makinalar覺n çal覺may覺 kolaylat覺r覺c覺 bir ekilde

yerletirilmesi ve makinalar覺n çal覺anlar覺n özelliklerine göre dizayn edilmesi.

Koruyucu önlemlerin veya malzemelerin al覺nmas覺.

-- Çal覺ma ortam覺n覺n igörenleri psikolojik yönden rahatlat覺c覺 olmas覺,iyerinin

dekorasyonu, temizlii, duvar ve makinalar için uygun renklerin seçimi, duvarlara as覺lacak tablolar覺n seçimi vs.

-- 襤yerinde igörenleri olumlu     yönde    etkileyecek bir müzik düzenin kurulmas覺.

-- 襤yerinde   igörenleri    her   aç覺dan    bilgilendirecek bir     dan覺ma merkezinin kurulmas覺.

-- 襤görenleri olumlu yönde    etkileyecek     d覺 çevre düzenlenmesinin yap覺lmas覺.

-- 襤görenlerin bedensel olarak dinç kalmalar覺 için spor         tesislerinin yap覺lmas覺.

-- Yap覺lan iin türüne göre çal覺ma yerinin genilii.

 

襤letmelerde yap覺lan arat覺rmalarda yukar覺da s覺ralad覺覺m覺z faktörlerin

uygunsuzluunun veya yetersizliinin çal覺anlar üzerinde büyük stresler yarat覺覺

sonucu elde edilmitir. Bu stres nedeniyle igörenlerin beceriksiz, uyumsuz,

isyankar, bunal覺ml覺 ve i hevesini tümüyle kaybetmi bir birey haline geldii yani organik ve psikolojik dengesinin bozulduu ve netice olarak kazalara neden olduu arat覺rmalarla dorulanm覺t覺r ( ). 襤te ergonomi, iletmelerde, igörenlerin organik ve psikolojik dengesini bozacak tüm faktörleri kontrol alt覺nda tutarak onlar覺n hem sal覺kl覺 bir ekilde çal覺malar覺n覺 hem de verimliliklerini yükseltmeyi temel amaç olarak kabul eder. Çal覺ma ortam覺 ve koullar覺, bir iletme psikolounun da görüleri al覺narak, igörenin rahat edecei ve çal覺aca覺 bir hale getirilmelidir. Böyle bir ortam, monoton ilerde çal覺anlar覺 canland覺r覺r ve iinde tatmin olmalar覺n覺 salar.

 

5 - Çal覺ma ve Üretim Faaliyetleri

襤görenlerin yetenekleri ve kapasiteleri dikkate al覺narak çal覺ma ve üretim faaliyetlerinin düzenlenmesi, verimi art覺rman覺n yan覺nda çal覺anlar覺n iinde tatmin olmalar覺n覺 da salar. Eer çal覺ma ve üretim faaliyetleri igörenlerin yetenekleri ve kapasiteleri dikkate al覺nmadan düzenlenirse onlar覺n k覺sa sürede yorulmalar覺na dikkatlerinin da覺lmas覺na ve iinde mutsuz olmalar覺na yol açar. 襤inde mutsuz olan insanlar k覺sa sürede psikolojik bir çöküntü içine girerler. Psikolojik çöküntü içine giren igörenler kendilerini tam olarak iine veremedikleri için tehlikeli sonuçlara yol açacak kazalara neden olurlar. 襤nsan覺n bedensel ve zihinsel gücünün belli bir s覺n覺r覺 vard覺r ve bir günde gerçekletirebileceklerinin miktar覺 bellidir. Mevcut gücünün üstünde çal覺t覺r覺lan igören yorgun düer ve solunum, dola覺m, kas-sinir sistemi, merkezi sinir sistemi ve enerji metabolizmas覺 gibi temel fonksiyonlar覺 zorlan覺r. Eer bu durum uzun sürecek olursa igörenlerde sal覺k sorunlar覺da ortaya ç覺kar. Sonuçta igörenlerin verimi ve çal覺ma arzusu azal覺r ( ). Bazen günlük i yükü çok yüksek olabilir. Bu durumda i yükünü hafifletici baz覺 uygulamalara bavurulabilir. Eer buna ramen i yükü yorucu olmaktan ç覺kar覺lam覺yorsa o zaman uygun dinlenme molalar覺 verilmelidir.

Dinlenme molalar覺 gerekli olduu zamanlarda ve yeterli sürede verilirse igörenlere faydas覺 olur. Dinlenme molalar覺 igörenleri psikolojik aç覺dan rahatlat覺r. Baka bir deyile, çal覺an覺 k覺sa da olsa i stresinden kurtar覺r ve igörenin tekrar kendini bulmas覺na yard覺mc覺 olur. Psikolojik aç覺dan rahatlayan igören iini daha iyi yapar ve böylece verimlilii de artm覺 olur. Dinlenme molalar覺 gelii güzel verilmemelidir. Dinlenme molalar覺,çal覺ma saatleri ve i yüküne göre ayarlanmal覺d覺r. Aksi takdirde verilen molalar覺n igörene pek fazla bir yarar覺 olmaz. Ayr覺ca dinlenme molalar覺 verilirken çal覺ma koullar覺 dikkate al覺nmal覺d覺r. Çal覺ma ortam覺n覺n çok s覺cak, souk, gürültülü, tozlu veya dumanl覺 olmas覺 durumunda dinlenme molalar覺 bu artlara uygun olarak verilmelidir. Üretim faaliyetleri planlan覺rken, makinalar çal覺anlar覺n fiziksel kapasitelerine göre ayarlanmal覺d覺r. Ancak, makinaya veya çal覺ma sistemine uymas覺 için insan zorlanmamal覺d覺r. Üretim programlar覺, igörenlerin gereinden fazla fiziksel ve zihinsel çaba sarfetmelerini önleyecek düzeyde planlanmal覺d覺r. Eer çal覺anlar üretim s覺ras覺nda yanl覺 yerletirilmilerse ( k覺sa boylu birinin yapaca覺 ii uzun boyluya veya uzun boylu birinin yapaca覺 ii k覺sa boylu birisine vermek gibi ), bu kiiler zaman覺ndan önce yorulurlar. Yorulan bu kiilerin kaza yapma ihtimali de yüksek olur. Bu durum hem kendilerini hem de dier igörenleri olumsuz yönde etkiler. Üretim faaliyetlerinin planlanmas覺 ve uygulanmas覺nda u noktalara dikkat edilmelidir:

-- 襤 ritmi yüksek ve zorlay覺c覺 olmamal覺,

-- Dinlenme molalar覺 uygun bir ekilde düzenlenmeli,

-- Çal覺andan kapasitesinin üstünde i istenmemeli,

-- Üretim s覺ras覺nda oluan gürültü, toz ve dumanlar için    tedbirler al覺nmal覺,

-- Araç-gereç ve makinalar çal覺anlar覺n fiziksel    özelliklerine göre dizayn

edilmeli,

-- Baar覺l覺 üretim neticesinde çal覺anlar ödüllendirilmeli,

-- Makinalar覺n haftal覺k ve ayl覺k bak覺mlar覺 yap覺lmal覺d覺r.

 

K覺saca, çal覺an覺 olumsuz yönde etkilemeyen çal覺ma ve üretim faaliyetleri planlan覺p uyguland覺覺nda igörenler daha huzurlu ve verimli çal覺覺rlar.

 

B - 襤nsan Psikolojisi Aç覺s覺ndan Ergonominin Önemi

 

Günümüzde igörenlerin biyolojik, fizyolojik ve psikolojik yap覺lar覺n覺n

bilinmesinin ie uyum salamada son derece önemli olduu görüü art覺k oldukça taraftar toplam覺t覺r. Çal覺anlar覺n i verimini koruma veya istenilen seviyeye getirebilme, yeni yöntem ve tedbirlerin bulunmas覺n覺 zorunlu k覺lm覺t覺r. Bunun için de psikosyolojik temellere inerek çeitli insanlar覺n i ba覺ndaki davran覺lar覺n覺 deerlendirmenin yan覺nda igörenlerin bütün davran覺lar覺, iinde yaad覺klar覺 sosyolojik ortam ve genel psikolojik streslerin de etkilerini incelemek önemli olmaktad覺r ( ). Makina ile çal覺an igörenlerin sal覺k, güvenlik ve verimliliine, insan覺n psikolojik özelliklerinin etkileri oldukça fazlad覺r. Makina ile igören aras覺ndaki en önemli fark bu psikolojik özelliklerdir. Çünkü igören makinadan farkl覺 olarak zaman zaman heyecanlan覺r ve duygulan覺r dolay覺s覺yla yapt覺覺 iin miktar覺nda farkl覺l覺klar ortaya ç覺kar ( ). Bu nedenle ergonomistler, iletmelerde ergonomik çal覺malar yaparken öncelikle igörenlerin psikolojik özelliklerini birinci planda tutmal覺d覺rlar. Çünkü insan organizmas覺n覺n yap覺, fonksiyon ve davran覺lar覺n覺n temel özellikleri dikkate al覺narak, çal覺anlar覺n teknolojik çevre ile uyumunun salanmas覺 ergonomi olarak tan覺mlanmaktad覺r. Dolay覺s覺yla ergonomi, çal覺ma süresince i ile ilgili bilginin çok çabuk, aç覺k ve anla覺l覺r biçimde al覺narak gereinin yap覺lmas覺na, iin igöreni zorlamadan yap覺lmas覺na, igörenin sal覺k ve güvenliinin salanarak moralinin yükselmesine ve sonuçta veriminin artmas覺na imkan salamaktad覺r ( ). Çal覺ma ortam覺 ve koullar覺n覺n uygun olmamas覺 igörenlerin psikolojik dengesini bozarak ie kar覺 motivasyonlar覺n覺n azalmas覺na yol açar. Ergonominin temel amaçlar覺ndan biride çal覺ma ortam覺 ve koullar覺n覺n insanlar覺n rahat ve huzurlu bir ekilde çal覺mas覺na imkan tan覺yacak bir hale getirmedir. K覺saca belirtecek olursak, insanlar覺n psikolojik özelliklerini dikkate alarak insan makina - çevre bütünlüünü salamaya çal覺an ergonominin insan psikolojisi aç覺s覺ndan önemi oldukça fazlad覺r. 

 

SONUÇ:

襤yerlerinin ergonomik aç覺dan düzenlenmesi herkesin sorumluluundad覺r. Çünkü ergonomi bir ülkenin sosyo - ekonomik gelimesinde insan kaynaklar覺n覺n en iyi ekilde kullan覺m覺 ile yak覺ndan ilgilidir. Ergonomik faaliyetlerin çeidi ve seviyesi her bireyin rolüne,eitimine ve hepsinden önemlisi motivasyonuna bal覺d覺r.Gelimi ülkelerde ergonomik uygulamalar, psikologlar, fizikçiler, psikyatristler-psikoterapistler, mühendisler ve desinatörler taraf覺ndan yap覺lmal覺d覺r. Temel amaç, her ülkenin ergonomik uygulamalar覺 profesyoneller taraf覺ndan yapt覺rmas覺d覺r. Teknoloji ne kadar ilerlerse ilerlesin, makinalar ne kadar karma覺kla覺rsa karma覺klas覺n makinalar覺n dümesine basarak onlar覺 üretime haz覺r hale getirecek olan temel eleman insand覺r. Bu nedenle ondan en yüksek verimi almak istiyorsak, onun psikolojik yap覺s覺n覺 olumsuz yönde etkileyecek tüm faktörleri ortadan kald覺rmak gerekir. Ergonomi, insan - makina - çevre uyumunu salamaya çal覺覺rken temelde insana önem vermektedir. Yani insan覺n kiilik özellikleri ile iin ve i ortam覺n覺n uyumunu salamak ergonominin esas amac覺 olmaktad覺r. Bu nedenle ergonominin insan psikolojisi aç覺s覺ndan deeri oldukça fazlad覺r.

KAYNAKÇA:

Necmettin ERKAN, Ergonomi, Ankara, 1988,ss.17-18

M. SEBASTIAN," Ergonomics In Industry ", Ergonomics In Developing Countries: An International Symposium, 1987, s. 192.

Necmettin ERKAN, a.g.e., s. 19. 

Sutarman, " The Role of Ergonomics In Development ", Ergonomics In Developing Countries: An International Symposium, 1987, s. 16.

Gülten 襤NC襤R, Ergonomi, MPM Yay覺nlar覺 No: 240, Ankara, 1980,s. 8.

M. SEBASTIAN, a.g.e., s. 192. 

Qian HENG, " Ergonomics In Labour Protection ", Ergonomics In Developing Countries: An International Symposium, 1987, s. 364.

Gülten 襤NC襤R, a.g.e., s. 8.

Lynn MEEK, " Organizational Culture and Weakness ", Organizational Studies, 1988, s. 457.

Necmettin ERKAN, " çal覺ma Hayat覺nda Fizyolojik Stresler ve Ergonomi ", 2. Ulusal Ergonomi Kongresi, MPM Yay覺n覺, Ankara, 1984, ss. 30-31.

Semra ATE, " Çal覺ma Sürelerinin Belirlenmesinde Ergonomik Yakla覺m ", 2. Ulusal Ergonomi Kongresi, MPM Yay覺n覺 , Ankara, 1984, s. 104.

Necmetin ERKAN, Ergonomi, a.g.e., s. 252.

Alaettin SABANCI, " Ergonomi ve Tarihsel Geliimi ", 2. Ulusal Ergonomi Kongresi, MPM Yay覺n覺, Ankara, 1984, s. 25.

Nihat KALDIRIMCI ve Asuman KARAHAN, " Ergonomik Çal覺malarda Örgütsel Davran覺  Bilgisinin Rolü ve Önemi ", 1. Ulusal Ergonomi Kongresi, MPM Yay覺n覺, Ankara, 1988, ss. 262- 263.

 

 

What is it that you are aiming for with your design?

Design examples:

Examples of measurements to consider:

Users that your design should accommodate: 

Easy reach

Vehicle dashboards,
Shelving

Arm length,
Shoulder height

Smallest user: 5th percentile

Adequate clearance to avoid unwanted contact or trapping

Manholes,
Cinema seats

Shoulder or hip width,
Thigh length

Largest user: 95th percentile

A good match between the user and the product

Seats,
Cycle helmets,
Pushchairs

Knee-floor height, Head circumference, Weight

Maximum range: 5th to 95th percentile

A comfortable and safe posture

Lawnmowers,
Monitor positions,
Worksurface heights

Elbow height,
Sitting eye height,
Elbow height (sitting or standing?)

Maximum range: 5th to 95th percentile

Easy operation

Screw bottle tops,
Door handles,
Light switches

Grip strength,
Hand width,
Height

Smallest or weakest user: 5th percentile

To ensure that an item can't be reached or operated

Machine guarding mesh,
Distance of railings from hazard

Finger width

Arm length

Smallest user: 5th percentile
Largest user: 95th percentile